چرا کشف حجاب رضاخان شکست خورد؟

چرا این شیوه ی مدرن سازی در ایران به شکست انجامید؟
به نظر می رسد که عدم درک درست و منطقی و کامل و جامع از پدیده ی مدرنیته در غرب و نگرش سطحی و مکانیکی و ساده انگارانه به مقوله ی فرهنگ و تفکر و رفتار و بینش و منش انسان باعث خلق چنین حادثه ی کودکانه ولی تاثیر گذار در تاریخ ایران شد !
رضاخان و کارگزاران فرهنگ او با درک ناقص و ابتر و غیر واقعی از مدرنیزاسیون در جهان غرب روی به این پروژه آوردند که حاصل آن چیزی جز تحمیل هزینه های سنگین بر گرده ی مردم ایران نبود . مدرنیته در غرب با رنسانس و پروتستانیسم آغاز شد که حاصل تلاش دهه ها و حتی نزدیک به دوقرن اندیشمندان و فیلسوفان و نظریه پردازان اروپایی بود که در نهایت صورت بندی آن در سه شکل انقلاب مذهبی لوتر و کالون و انقلاب صنعتی انگلستان و انقلاب کبیر فرانسه متجلی شد و این سه گفتمان دینی و اقتصادی و سیاسی منجر به شکل گیری نهادهای مدنی و صنفی و سیاسی و حزبی در غرب و در نتیجه پی ریزی نهادهای دموکراتیک و مشارکت سیاسی و اجتماعی شهروندان در تعیین سرنوشت و در نهایت برپایی نظام های مبتنی بر دموکراسی و حقوق بشر شد که در آن حرف اول و آخر را نه اراده ی حاکمان و صاحبان قدرت که اراده ی شهروندان و مردم می زند . در این سیستم دیگر تهدید و ارعاب و فشار و شکنجه و تحمیل و سرکوب و کودتا و حبس و تبعید و محرومیت و قفل و غل و زنجیر منتقدان و مخالفین و رقبای سیاسی و دینی و فرهنگی جایگاهی ندارد و انتقاد و اعتراض و تحصن و تظاهرات و … از حقوق مسلم و ذاتی شهروندان به شمار می رود و گزینش حاکمان و نظارت بر عملکرد آنان و عزل آنان به صورت مسالمت آمیز و مدنی از طریق صندوق های رای بدون توسل به خشونت و شورش و قیام و جنگ مسلحانه و (داستان سگ کشی به راه انداختن هم چون نمونه ی اخیر آن در سرنوشت شوم و نفرت انگیز قذافی در لیبی) صورت می گیرد و کشور بدون هزینه های سنگین و خانمان برانداز و نسل کش اداره می شود و انتقال قدرت نیازی به ازاسب انداختن و یا از اصل انداختن افراد و رقیبان نیست و تمدن بر بربریت غالب است
با این مقدمه کدام یک از این زیر ساخت های مدنی و دموکراتیک در ایران برپا شده بود که کشف حجاب بر زمین مانده بود ؟آیا این شیوه ی مدرن سازی کشوری توسعه نیافته به یک شوخی و طنز و حتی تراژدی شبیه نیست ؟و اما پرسش بزرگتر و مهم تر این است که فرض بگیریم می شود و یا می شد با کشف حجاب مدرنیته را در ایران تحقق داد ( که البته تحقق نیافت) روش حاکم بر دستگاه سیاسی و نظامی و امنیتی رضا خان کاملا در جهت عکس راه رفته ی مدرنیته در غرب گام برمی داشت . در کجای غرب پروژه ای فرهنگی و عقیدتی و دینی که با سرشت و سنت و آداب زندگی آنان عجین بوده با خشونت و با توسل به زور و اکراه و اجبار و فشار و رعب و وحشت تحقق یافته است !؟ غرب توسعه را با آزادی و به طور مشخص با آزادی انتخاب و اراده و آگاهی انسان غربی آغاز کرد و رسید به آن چه که باید می رسید و آن همانا نهادینه کردن گوهر آزادی در انتخاب آزادانه ی انسان است در تعیین نوع و سبک زندگی و عقیده و آیین خود و تعیین آسان و مسالمت آمیز حاکمان خود و حق نظارت و پرسشگری از آنان و الزام حاکمان به پاسخ گویی و تبعیت از اراده ی مردم می باشد .

اما نکته ای که باید یادآوری کرد نفی خشونت و زور و جبر و اکراه به هر عنوان و بهانه و شیوه ای می باشد که در هر شکل و صورتی خسارت بار و خسران آور است و جز تباهی و نفرت و ویرانگری ارمغانی نخواهد داشت. اگر همان طور که اجبار و تحمیل کشف حجاب محکوم به شکست شد و ثمری نداشت جز خسارت و تحمیل هزینه های بسیار مادی و معنوی و روحی و روانی بر کشور و مردم هرگونه اقدام به تحمیل و اجبار و اکراه در پذیرش حجاب نیز به سرانجام نیکویی نخواهد انجامید چرا که در این روش نیز قلب و باور و اراده دخیل نبوده بلکه اکراه و اجبار حاکم بوده و چون ناشی از ایمانی قلبی و عاشقانه سرنزده (چنین فردی )همیشه در کمین لحظه ای خواهد بود که انتقام این تحمیل را از خود و جامعه به گونه ای بیمار گونه بستاند و در این جاست که روحی مجروح شده و زخم دیده بسیار خطرناک و گاه التیام ناپذیر خواهد شد و نسلی قربانی خواهند شد تا ما تجربه ای جدید و دوباره به دست آریم .

فرهنگ سازی و فرهنگ باوری ریشه در تمدن ایرانی و باورهای دینی و اعتقادی ایرانیان دارد و اگر ما مدعی چنین گذشته ای هستیم باید که امروز نیز بتوانیم با چنین شیوه ای دست به آفرینش و یا مشارکت در آفرینش و ساختن تمدن امروزی بزنیم . هنوز فرهنگ ایرانی در حوزه ی تمدنی ایران از آسیای مرکزی گرفته تا قفقاز و آسیای صغیر حضور و تجلی دارد و این ناشی از قدرت تاثیرگذار فرهنگ است که گذشت زمانه و مرزهای سیاسی و حتی عقیدتی نتوانسته آنان را از سرچشمه ی نخستین خود که فرهنگ ایرانی باشد دور و یا جدا سازد. آزادی و حق انتخاب گوهر آفرینش است
نوشته شده در تاريخ پنجشنبه بیست و یکم دی 1391 توسط حسین میرزانیا
(تلخیص شده است!)http://hosseinmirzaniya.blogfa.com/post-73.aspx

Advertisements

2 پاسخ به “چرا کشف حجاب رضاخان شکست خورد؟

  1. البته نباید نقش غرب سیاسی ، را در حمابت همه جانبه از رهبرانی که دارای درک ، عوامانه از مدرنیته بودند را ، فراموش کرد > سئوال اینستکه چرا انتخاب و هم پیمانان غرب در کشورهای جهان سوم ، فاسد ترین و مستید ترین رهبران این کشور ها بوده اند ؟

    • یکنفر تصور می کند غرب منافع خود را پیگیری می کند و شاید منافع ملی کشورهای غربی، روسیه یا چین در غارت منابع کشورهای دیگر است و برای این امر نیاز به رهبرانی مستبد، فاسد و.. دارند. هدف از بازنویسی این متن، توجه همگان به پرهیز از خشونت، زور و تحمیل هر آنچه که عده ای تصور می کنند لازم است مردم ایران داشته باشند یا نداشته باشند(!) با در نظر گرفتن پیامدهای درازمدت این گونه اقدامات اجتماعی است. گذشته چراغ راه آینده است. تحلیل رویدادهای تاریخی نه از زاویه پیدا کردن عامل اصلی / مقصر /… یک رویداد بلکه درس گرفتن و عدم تکرار آن در قالبی جدید است که هم اکنون حائز اهمیت است.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s