عملیات انتقام / آلفای سرخ ( البرز ) و عملیات سایه البرز (کمان ۹۹)

برگرفته از برگه اســــلحـــه های بـــرتــــر فیسبوک
عملیات سایه البرز (کمان ۹۹)
عملیات انتقام / آلفای سرخ ( البرز )

عملیات استراتژیک ( چریکی ) هوایی «انتقام» ساعت 14 روز سی و یکم شهریور ماه 59 به فاصله 2 ساعت پس از حمله هوایی هواپیماهای عراقی به پایگاه یکم تاکتیکال نیروی هوایی تهران ( مهرآباد ) و در پاسخ به تهاجمات دشمن با عنوان «انتقام» با بمباران هوایی دو پایگاه هوایی عراق به منظور اثبات فعال بودن نیروی هوایی ارتش ایران به استراتژیست‌های عراق انجام گرفت.

از ساعت 14 روز سی و یکم شهریور ماه 59 به فاصله 2 ساعت پس از حمله هوایی هواپیماهای عراقی به کشور در پاسخ به آن تهاجمات، خلبانان نیروی هوایی مأموریتی را باعنوان « انتقام » ( Revenge ) با بمباران هوایی دو پایگاه هوایی عراق به منظور اثبات فعال بودن نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به استراتژیست‌های عراق انجام دادند.

این خلبانان برای انجام ماموریت حکم نداشته و مسئولیت این امر خطیر را داوطلبانه بر عهده گرفتند.

دسته اول به لیدری سرگرد خلبان «جهانگیر ابن‌یمین» با نام پروازی » البرز » از پایگاه هوایی بوشهر رأس ساعت 17:00 نخستین بمب‌های خود را بر هدف رها کردند.

دسته دوم با نام پروازی آلفای سرخ «رد -آلفا red-alpha » به لیدری سرگرد خلبان «سیدجلیل‌پور رضایی » شیرجو بیشه از پایگاه هوایی سوم شکاری ( همدان ) رأس ساعت 17 و 55 دقیقه نخستین بمب‌های خود را بر پایگاه هوایی «کوت» رها کردند.

در این عملیات یک فروند هواپیمای فانتوم از گروه پروازی «رد -آلفا» در خاک عراق بهمراه هر اثر یا خبری از خلبانان آن با نام‌های سروان « محمد صالحی » و ستوان یکم «خالد حیدری» مفقود گردیدند.
نظر خلبان جاوید سرهنگ جواد فکوری وزیر دفاع و فرمانده نیروی هوایی این بود که شاید دشمن سر عقل آید و تا همین مرحله و نه فراتر این جنگ دیگر ادامه پیدا نکند. این فرمانده عالیقدر با اقدام به عملیات انقام که ابتدایی بر عملیات سایه البرز ( کمان 99 ) حمله 140 فروندی به خاک عراق با حضور مجموعاً دویست فروند و بیش از 300 سورتی پرواز … بامداد روز بعد و در یکم مهرماه 1359 قصد داشت تا خاطره ی چنگ سه ساعته را در ذهن تازیان زنده کند ….

… اما فرمانده عراق رأس ساعت 21 در تلویزیون این کشور بر ادامه جنگ پافشاری کرد و اعلام کرد که قادسیه صدام ( فتح سرزمین مجوسان ( زرتشتیان ) به دست سپاه اسلام ) شروع شده است. او چنین گفت : «به جوانان خود دستور داده ام از مرزها بگذرند و خوزستان ( عریستان عحم ) را تصرف کنند »

دلیل واضح این پافشاری و جسارت تکیه به نیروگاه اتمی اوسیراک در شرف ساخت اولین بمب اتمی جهان عرب برای آرمایش در یکی از کلان شهرها ایران و قریب به یقین پایتخت از یکسو و اشراف کامل بر تخریب شدید نیروی ارتش در دو سال پس از انقلاب به واسطه خروج ناگهانی مستشاران نظامی آمریکایی در پی واقعه اشغال سفارت ، دستگیری و اعدام گسترده ژنرال ها و فرماندهان ارشد خصوصاً اعضای لشکر 23 نیروهای ویژه هوابرد در پی عملیات نافرجام رهایی ( کودتای نوژه ؛ پاکسازی (اخراح)، بازخریدی یا بازنشستگی زود هنگام افسران ارشد و موج مهاجرت های اقشار مردم و از جمله نظامیان ارتش از یکسو و بایکوت نیروی هوایی ایران در پی کودتای نوژه بود.

عملیات آلفای سرخ ( البرز ) علاوه بر صدماتی که به پایگاه های هدف وارد کرد سنگ بنای عملیات هولناک سایه البرز یا کمان 99 در سحرگاه اول مهرماه 1359 با حمله 140 فروند جنگنده به اهداف استراتژیک دشمن تازی گردید.

مبنای نظری سرهنگ جواد فکوری ( جنگ سه ساعته )

در سحرگاه یکشنبه 21 بهمن ماه 1352 ، ( ساعت 6 بامداد ) سردار قادسیه، امیر سپاه تازیان کینه جوی سرزمین پارس ، حمله عظیم و گسترده ای را به نیت اشغال استان خوزستان به داخل خاک ایران آغاز کرد. طی مدت کمتر از دو ساعت با وجود مقاومت تیپ پیاده نظام دزفول در منقطه مهران تا نزدیکی دزفول به پیش تاخت. تا لحظه ای که لشکر 1 و 2 زرهی نیروی زمینی ارتش ایران از اهواز وارد عمل شد. گردان هوانیروز ( با تعداد نامشخص ) و پایگاه های چهارم دزفول و احتمالاً ششم از بوشهر به صحنه کارزار رسید.

ساعت 9 بامداد به وقت ایران؛ نماینده عراق در سازمان ملل متحد، در پیام اضطراری به دبیرخانه شورای امنیت سازمان ملل ( خارج از وقت ) شکایتی را با این عنوان مطرح کرد:

» حمله گسترده نیروهای زمینی و هوایی ارتش ایران و اشغال پنج کیلومتر مربع از خاک عراق » !!!!

» نیروهای ایرانی در کمتر از سه ساعت که دو سوم از زمان آن صرف آمادگی و رسیدن به صحنه نبرد گردیده بود تجاوز را دفع و تمامی 5 لشکر زرهی – مکانیزه و هوابر و هوایی را منهدم و وارد خاک عراق شده بودند . فضایی که این نیروها بدون حضور مزاحمان ! در آن اردو زده و به انتظار فرمان از ستاد فرماندهی کل نشسته بودند پنج کیلومتر مربع از خاک عراق وسعت داشت » !!!!

در همین رابطه همسر خلبان جاوید کاپیتان سروان « محمد صالحی » از خلبانان حاضر در جنگ سه ساعته و خلبان دسته پروازی » آلفا-رد » می‌گوید:

« ظهر روز 31 شهریور 59 بود؛ همسرم به خانه آمده بود تا غذا بخوریم؛ با توجه به حمله هواپیماهای بعث عراق، صدای انفجار در فضا پیچید. محمد به سرعت آماده شد تا برود؛ متوجه شدم که برای چه می‌رود ؛ در منزل را بستم؛ به او التماس کردم؛ به پاهایش افتادم که نرود؛ اما محمد گفت: من برای دفاع از مملکتم آموزش دیدم؛ لآن زمانی هست که من باید بروم برای دفاع از مملکت ؛ نگران بناش این بار اول ما نیست !! نابود کردن بعثی‌ها برای ما فقط 10 دقیقه زمان می‌برد.
او رفت و 32 سال از او بی‌خبر هستیم».
«محمد صالحی» به سال 1328 در تهران متولد شد؛ 4 برادر و یک خواهر بودند و محمد آخرین فرزند خانواده است
.«محمد» در سال 1346 در رشته پزشکی پذیرفته می‌شود اما به دلیل علاقه‌ای که به پرواز داشت، به نیروی هوایی شاهنشاهی ایران پیوست او دوره آموزش اولیه را در ایران سپری کرده و برای تکمیل دوره تخصصی پرواز به ایالات متحده آمریکا اعزام شد.
وی در سال 1354 با «ناهید حسن‌علی» ازدواج کرد و تنها فرزندش به نام «پانته‌آ» در سال 1356 به دنیا آمده بود.
بقایی از پیکر پاک این عقاب تیز پرواز وی در سال 88 به میهن بازگشت و از طرف نیروی هوایی ایران تندیسی از این قهرمان ملی در زادگاهش به تنها یادگار و یگانه دخترش پانته آ صالحی تقدیم گردید.
روحش بلند و آسمانی اش شاد و یادش گرامی باد.

ادمین کـــــــــورش http://www.TopGuns.ir
****************************************************
****************************************************
عملیات سایه البرز (کمان ۹۹)

عملیات سایه البرز (کمان ۹۹) اولین عملیات هوایی بود که توسط نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران پس از حمله عراق به ایران انجام گرفت. این عملیات در تاریخ ۱ مهر ۱۳۵۹ انجام شد.[۱] در این عملیات ۱۴۰ هواپیمای ایرانی شرکت داشتند که خلبانان ایرانی اهداف نظامی ارتش عراق فرودگاه‌ها و آشیانه‌های نظامی ارتش عراق در مناطق کرکوک، موصل، رشید، حبانیه، ناصریه، شعیبیه، کوت و المثنی را مورد هدف قرار دادند.

در این عملیات از جنگنده–بمب‌افکن‌های اف-۵ و اف-۴ برای بمباران و شکاری-رهگیرهای اف-۱۴ برای محافظت از هواپیماها و بوئینگ ۷۴۷ و بوئینگ ۷۰۷ برای سوخت‌رسانی و سی-۱۳۰هرکولس برای جمع‌آوری اطلاعات الکترونیکی برای مشخص کردن محل پایگاه‌های موشکی استفاده شد.

کمان ۹۹ بزرگ‌ترین عملیات تاریخ نیروی هوایی ایران و عملیاتی موفق بود و باعث برتری هوایی ارتش ایران در ماه‌های آغازین جنگ شد.

طرح عملیاتی البرز

پرسنل نیروی هوایی (معاونت‌های عملیات پایگاه‌ها) با دستور و تحت نظارت نخبه طراحی عملیات و فرمانده نیروی هوایی سرتیپ جواد فکوری شبانه مشغول برنامه‌ریزی برای اجرای طرح عملیاتی البرز شدند و طرح عملیات در واپسین دقایق شامگاه ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ آماده شد.

اهداف این عملیات پایگاه‌های هوایی، مخازن سوخت و مهمات، پالایشگاه‌ها، آشیانه هواپیماها، پناهگاه‌های تعمیرات و نگهداری هواپیما، باندهای پروازی، رادارهای هدایت کننده هواپیماهای جنگی، برج‌های مراقبت و مراکز مخابراتی عراق بودند.

ترتیب عملیات چنین بود که در ساعت مقرر تانکرهای سوخت‌رسان در محل ملاقات حضور داشته باشند و ابتدا فانتوم‌های پایگاه همدان به پرواز درآیند و بدون سوختگیری هوایی به اهداف خود حمله کنند. دو دقیقه بعد از آن‌ها، فانتوم‌های پایگاه تهران به پرواز درآیند و با سوخت‌گیری هوایی، به اهداف خود حمله کنند. دو دقیقه بعد فانتوم‌های پایگاه بوشهر به پرواز درآیند و آن‌ها نیز با سوخت‌گیری هوایی به اهداف خود حمله کنند. در همین زمان هم اف-۵‌های پایگاه‌های تبریز و دزفول به پرواز در آمده و اهداف خود را بمباران کنند و در این زمان اف-۱۴‌ها از پایگاه‌های مربوطه به پرواز در آیند و کار پشتیبانی عملیاتی را از پشت مرزها به عهده بگیرند.

پایگاه‌های شرکت کننده در عملیات

قرار شد نام عملیات «کمان ۹۹» باشد که نمادی از فرستادن آتش خشم ملت ایران به سوی متجاوز بود به این معنی که تیری در چله کمان گذاشته می‌شود و تا دور دست‌ترین نقاط عراق رها می‌شود، تا یادآور آرش کمانگیر باشد. عدد ۹۹ نیز از شمار صفحات طرح عملیاتی البرز گرفته شده بود.

برای اجرای این طرح، خلبانان در هر پایگاه به فرماندهی فراخوانده شدند و تا صبح بر روی برنامه پروازی، نوع ماموریت و مشخص نمودن اهدافی که باید هدف قرار بگیرد، کار کردند.

خدمه فنی تا صبح بیدار بودند تا بمب ام‌ک۸۲ بمب‌های MK82/83/84، بمب‌های خوشه‌ای، موشک‌های ماوریک، موشک‌های حرارتی و موشک‌های راداری را بر روی جنگنده‌ها بار کنند.

قرار بر این شد که پایگاه‌های تهران، همدان و بوشهر با یگان‌های اف-۴ ( فانتوم) خود و پایگاه‌های تبریز و دزفول با یگان‌های اف-۵ (تایگر) خود در این عملیات شرکت کنند و پایگاه‌های هفتم و هشتم شکاری با یگان‌های اف-۱۴ (تامکت) خود کار پشتیبانی را برعهده بگیرند.

زمان عملیات هم‌زمان با طلوع آفتاب در سرزمین عراق انتخاب شد تا نور خورشید صبحگاهی کار هدف‌گیری را برای پدافند هوایی عراق مشکل کند.

منطقه عملیات نیز سرتاسر خاک عراق در حد فاصل مدار ۳۰ درجه شمالی یعنی جنوبی‌ترین مدار در خاک عراق تا شمالی‌ترین مدار آن که مدار ۳۷ درجه شمالی را شامل می‌شد.

از کار انداختن پدافند هوایی عراق

ماموریت‌های SEAD یا عملیات ضد پدافندهوایی قبل و همزمان با ورود بمب‌افکن‌ها به خاک عراق انجام شد تا رادارها و پدافندهای مناطقی که قرار بود به آن‌ها حمله شود، از سر راه بمب‌افکن‌ها برداشته شود. با انجام این کار برتری کامل هوایی از آن خلبانان نیروی هوایی شد و این باعث شد توان دشمن به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند.

انجام عملیات

بامداد روز یکم مهرماه سال ۱۳۵۹ درحالی که بیش از ۱۰ ساعت از هجوم هواپیماهای عراق به ایران نمی‌گذشت، با ابلاغ رمز «کمان ۹۹» به پایگاه‌های هوایی، عملیات آغاز شد.

پایگاه بوشهر که تا به آن روز پرواز ۲۴ فروند فانتوم را با هم تجربه نکرده بود، آماده بود. هواپیماها بر روی باند پرواز قرار گرفتند و یکی پس از دیگری در دل آسمان جای گرفتند. بعد از سوختگیری هوایی، به سمت اهداف حرکت کردند.

در آسمان بغداد به خاطر این که این اولین عملیات بزرگ نیروی هوایی بود، ناهماهنگی به‌وجود آمده بود. به شکلی که وقتی هواپیماهای پایگاه بوشهر به آن‌جا رسیدند، هواپیماهای دیگر از ارتفاع بالاتر درحال بمباران بودند که خلبانان { اسکادران نحت امر تیمسار سرتیپ دوم خلبان منوچهر محققی رکورد دار جهانی ۱۸۲ پرواز برون مرزی ! (Special Mission ) و با بیش از ۳۰۰۰ ساعت پرواز با فانتوم F 4 رکودر دار پرواز در ایران و خاورمیانه } با مانورهایی خود را در امان نگاه داشته و اهداف مورد نظر را بمباران کردند.

موج دوم حملات آغاز شد. پایگاه تهران حمله‌ای دیگر را آغاز نمود که بر اساس آن هشت فروند فانتوم هر کدام به 6 بمب MK82، چهار بمب و موشک‌های راداری مسلح شدند و به همراه یک فروند فانتوم شناسایی به قصد بمباران پایگاه هوایی الرشید در جنوب بغداد و فرودگاه بین‌المللی بغداد به پرواز در آمدند.

قبل از ورود به خاک عراق، فانتوم‌ها به دو دسته تقسیم شدند و با کم کردن ارتفاع از مرز گذشتند و وارد خاک عراق شدند. وقتی به بغداد رسیدند، پدافند عراق که از حمله آگاه شده بود، آسمان بغداد را به گلوله گرفته بودند و دودهای ناشی از آن آسمان را پوشانده بود. خلبانان نیروی هوایی به سمت اهداف خود در پایگاه الرشید و فرودگاه بغداد شیرجه رفتند و تمام بمب‌های خود را بر روی اهداف ریختند که در نتیجه آن باند فرودگاه، ساختمان‌های آن و ماشین‌آلاتی که در آن قرار داشت، تقریبا منهدم شد.

وضعیت عراق بعد از پایان عملیات

تمامی اهداف از پیش تعیین شده در خاک عراق کوبیده شد و هیچ منطقه عملیاتی از قلم نیفتاد. در این عملیات: پایگاه‌های هوایی الرشید بغداد، کوت در استان العماره، موصل در استان نینوا، ناصریه در استان ذیقار، شعیبه در استان بصره، پایگاه هوایی کرکوک در استان کرکوک، پایگاه‌های هوایی حبانیه شامل دو پایگاه تموز و هضبه در غرب بغداد، پایگاه هوایی ام‌القصر، فرودگاه بین‌المللی بغداد و فرودگاه المثنی، توسط بمب‌افکن‌های ایرانی بمباران شد.

هر دو باند پروازی پایگاه کرکوک، پالایشگاه‌های نفت کرکوک و بصره، فرودگاه حبانیه شمالی، فرودگاه المثنی، پل‌های ارتباطی تنومه و بصره و چاه‌های نفت باباگرگر و مخازن نفت موصل و تاسیسات گازی کرکوک، تنها قسمتی از خسارت‌های وارد به عراق بود.

با انجام این عملیات، نیروی هوایی عراق بیش از ۵۵ درصد از توان خود را از دست داد و تا مدت‌ها پایگاه‌های هوایی آنان قادر به استفاده از تمام یا بخشی از توان خود نبودند. پایگاه هوایی الرشید به عنوان یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های هوایی عراق، تا ۶۹ روز نتوانست عملیاتی شود.

پایگاه‌های هوایی شرکت کننده و اهداف هر کدام

۴۸ فروند هواپیمای جنگنده بمب‌افکن F5E از پایگاه هوایی تبریز به پرواز درآمدند و پایگاه هوایی موصل را در هم کوبیدند.

۴۰ فروند هواپیمای جنگنده بمب‌افکن F5E از پایگاه هوایی دزفول به پرواز درآمدند و پایگاه هوایی ناصریه را در هم کوبیدند.

۱۶ فروند هواپیمای جنگنده بمب‌افکن فانتوم از پایگاه همدان به پرواز درآمدند و پایگاه هوایی کوت را در هم کوبیدند.

۱۲ فروند هواپیمای جنگنده بمب‌افکن فانتوم از پایگاه بوشهر به پرواز در آمدند و پایگاه هوایی شعیبه را در هم کوبیدند.

۱۲ فروند هواپیمای جنگنده بمب‌افکن فانتوم از پایگاه همدان به پرواز درآمدند و پایگاه هوایی الرشید در نزدیکی بغداد را بمباران کردند.

۱۲ فروند هواپیمای جنگنده بمب‌افکن فانتوم از پایگاه بوشهر به پرواز در آمدند و فرودگاه بغداد و پایگاه شمالی حبانیه را در غرب بغداد در هم کوبیدند.

برای این عملیات جمعاً ۳۸۰ نفر از پرسنل نیروی هوایی با ۲۰۰ فروند جنگنده بمب‌افکن به پرواز در آمدند که ۱۴۰ هواپیما از مرز عبور کرد.

در این روز نیروی هوایی ایران با ۳۰۰ پرواز عملیاتی باعث شدند ارتش عراق در به‌کارگیری نیروهایش دچار مشکل شود و با از دست دادن آزادی عمل، نیروی زمینی خود را بدون پشتیبانی هوایی در صحنه نبرد در مناطق اشغالی ایران، به حال خود رها کند.

درود بر عقابان تیز پرواز ، جان باخته و جاوید یا زنده و سرفراز نیروی هوایی ایران /O
ادمین کـــــــــورش : http://www.Top Guns.ir

منـــــــــابع:

↑ ویکی‌پدیای انگلیسی
↑ کمان 99، اولین پرواز جنگی من که دوربردترین هم بود خاطره از : سرتیپ خلبان جعفر عمادی
↑ یادواره بزرگ ترین عملیات هوایی
↑ بیژن اسدی. «فصل نهم». در خلیج فارس و مسائل آن. ویرایش فیپا. چاپ دوم. تهران: سمت، ۱۳۸۵. ۴۷۹. شابک ۲-۶۲۴-۴۵۹-۹۶۴.
↑ حميد آخوندی. «از روز اول مطمئن بودم نمی‌بازيم». وب‌گاه روزنامه همشهری. روزنامه همشهری، ۷ دی ۱۳۸۵. ایران. بازبینی‌شده در ۱۷ مارس ۲۰۱۰.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s