آفرینش جهان در استوره های مصری (1)

برگرفته از کتاب اساطیر مصر، نوشته ورونیکا ایونس؛ ترجمه باجلان فرخی، ص 33-36
Egypt
کیهان شناخت های مصر همه با طبیعت پیوند داشتند: با آسمان، زمین، باد، خورشید، ماه و ستارگان. دیگر خدایان این کیهان شناخت که با روایات افسانه ای آفرینش پیوند نداشتند شاید به دلایل اخلاقی یا سیاسی بدین نظام راه یافته بودند.در این کیهان شناخت، کهانت با شهریاری خورشید پیوند داشت و این نظام براساس یگانگی خورشید و همه ی نیروهای دیگر و پیوند آنان با نظام کیش همگانی متکی بر خدایان محلی و بارورری طراحی شده بود. در این مسیر بسیاری از خدایان محلی به گونه ای با خورشید پیوند و در ساختار اسطوره ی خورشید نقشی به عهده داشتند. در نظام هلیوپولس(Heliopolis) تمام روایات مربوط به خورشید روایاتی ترکیبی بود.
Geb
مصریان آسمان را خدابانویی می پنداشتند. این خدابانو به هیات ماده گاوی ترسیم می شد که بر زمین کمان زده و خدایان دیگر تکیه گاه اویند. شکم این ماده گاو اقیانوس پرستاره ای بود که زورق خورشید بر آن بادبان می کشید. در روایتی آسمان زنی بود که بر زمین کمان زده و بر خدای باد یا هوا، شو(Shu)، یا زنجیره ی بلند کوه ها متکی بود. در زیر این خدا بانو جب(Geb) خدای زمین دمر خفته و پشت او رویشگاه گیاهان، صحاری وحشی و دره ی رود نیل بود. نیل آسمانی از شکم این خدابانو به جهان زیرین و ماوای مردگان جاری می شد و خورشید زورق خویش ازطریق رود شب به شرق راه می یافت.
خورشید مهم ترین خدای مصریان نام های بسیار داشت و در روایات مختلف کارهای متفاوتی را بدو نسبت می دادند. چون خورشیدی مدور و دیسک مانند اتون (Aten)نام داشت؛ چون خورشید در حال برخاستن خپر(Khepri) بود و در این نقش سرگین غلتانی بود که کره ی خورشید را می غلتانید، درست همانند سرگین غلتانی که تخم خود را درون گلوله ی سرگینی می نهد تا از درون آن زندگی سر برآورد. چون خورشید اوج آسمان رع (Ra)نامیده می شد و خدای بزرگ هلیوپولیس بود، و هنگاامی که چونان پیرمردی غروب می کرد اتوم(Atum) نام داشت.
KhepriRa
وی را حورس(Horus) نیز می نامید و وقتی این زمینه با رع ترکیب می شد رع-حراختی نام داشت و خورشید جوان افق و مدور و بالدار بود. در روایتی خورشید هر بامداد چون گوساله ای از ماده گاو و آسمان زاده می شد و شبانگاه بانوی آسمان او را می بلعید تا بامداد دیگر بار او را بزاید. در روایتی دیگر خورشید ساکن جزیره ای در اقیانوس آسمان و از قایقرانی مدام وی بر این اقیانوس خبری نبود. در چنین روایتی خورشید هر بامداد در اقیانوس آسمان تن می شست و در افق و مزارع پر برکت به سیر و گشت می پرداخت. در رواتی دیگر خورشید تخم جب بزرگ، زمین، و در این روایت جب شاهین پرهیاهویی بود که با بال های خالدار خود بر آسمان پرواز می کرد و در روایتی چشم راست او خورشید و چشم چپ او ماه بود. نیز می گفتند که ماه برادر خورشید و پسر نوت(Nut) خدابانوی آسمان است. گاهی او را اوزیریس می پنداشتند و زمانی دیگر خدای آموزش و فرزانگی تحوت(Thoth) بود، و زمانی که او را ایبس می پنداشتند به هیات بوزینه ای بود با سر سگ. و در هیات های دیگر عا (Aah)و خنسو(Knosso) بود.Horus OsirisThothAnubis
ستارگان فرزندان خدابانوی آسمان در نقش ماده خوکی بود که هر بامداد ستارگان از او زاده می شدند و شبانگاه آنان را می بلعید. نیز ستارگان ارواح مردگان و درباریان خادم خورشید شریار یا رع بودند. ستاره ی صبح همراه خورشید هر بامداد او را چاشت می داد و صورت وی را می شست. مصریان باستان می پنداشتند نخست جهان از اقیانوس آغازین پر و این اقیانوس نون (Nun) نام داشت. با آن که چنین برداشتی بی شک از طغیان های نیل پدید آمد اما نون را آغاز و انجامی نبود. از این دیدگاه نون همه جا گیر و همانند تخم کیهانی بود، راکد و بی جنبش. طغیان های سالانه ی نیل هر سال تالاب های بسیاری پدید می آورد که پس از مدتی کوتاه زادگاه و مولد جانداران است و شاید چنان برداشتی ریشه در این ویژگی داشت….
مصریان بر این اعتقاد بودند که توالی آفرینش تدریجی و تکامل زمین به تریج و نه در یک آن به وقوع پیوسته است. برای مصریان زمان آغازین زمانی بود که خدایان در زمین می زیستند و قلمرو فرمانروایی آنان سرزمین عدالت و عصر آنان عصر طلایی بود. فرعون از این دید از اعقاب خدایان و هم او بود که به یاری ماعت(Mayet) می کوشید عدالت را بر زمین جاری و عصر خویش را با عصر طلایی پیونددهد و چنین بود که نظام معابد خداشناسی را دامن زد تا از این طریق حامی فرعون باشد و مصریان را وادار به ابقای قدرت فرعون و تلاش در پیوند با عصر طلایی سازد. khensuBastetmayat

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s