سیاست زدایی در ایران

10411217_352704484905422_1379462172203181320_n
مهدی خلجی/ نویسنده و پژوهشگر: دو عنصر مشترک در گفتمان اصلاحات و اعتدال است که روند سیاست‌زدایی در ایران را توجیه و تسهیل کرده است: اولی محدود کردن تغییر سیاسی به تغییر از بالا. هر دو گفتمان القا می‌کنند که یگانه روش مشروع برای بهبود وضع و پیگیری مصلحت عمومی وانهادن آن به نخبه‌ حاکم است. الگوی سیاست‌ورزی همان الگوی فعالیت اقتصادی در نظام فاسد است. اگر می‌خواهید فعالیت سیاسی کنید و مثلا حزبی بسازید باید با مقامات بالا زد و بند کنید همان‌طور که اگر بخواهید بازرگانی پرسودی داشته باشید باید به مقامات بالا رشوه و کمیسیون پرداخت کنید. همه‌ راه‌ها به مقامات بالا ختم می‌شود. زخم و نشتر و امید رفو همه از یک‌جاست.
دومین عنصر مشترک تقلیل سیاست‌ورزی شهروندان به مشارکت در انتخابات است. مشارکت در انتخابات به خودی خود برابر با مشارکت در امر سیاسی و سیاست‌ورزی نیست. انتخابات در بستر سیاسی دموکراتیک، مشارکت در امر سیاسی است و در بستر سیاسی غیردموکراتیک، مشروعیت دادن به نظام غیردموکراتیک؛ همان‌طور که تقریباً در اغلب نظام‌های خودکامه هم انتخابات برگزار می‌شود.
انتخابات بدون جامعه‌ مدنی و آزادی مطبوعات و نهاد قضایی مستقل معنا، محتوا و پیامد دموکراتیک ندارد. به سخن دیگر، اگر شهروند انتخاب می‌کند باید بتواند مسوولیت انتخاب خود را به عهده بگیرد و از کسی که انتخاب کرده، مسوولیت بخواهد. در ایران شهروندان تنها روز رای‌گیری به شهروند جامعه‌ سیاسی بدل می‌شوند و در قلمرو عمومی مشارکت می‌ورزند. فردای رای‌گیری همه هیچ‌کاره‌اند؛ دولت نیرومندتر شده و با مشروعیت بیشتر قلمرو عمومی را مهار و مدیریت می‌کند. جامعه‌ ایران دچار بحران نظری و عملی در زمینه‌ قلمرو عمومی و و مشارکت سیاسی است.

کامران متین/ دانشیار روابط بین‌الملل در دانشگاه ساسكس:اگر عمل معطوف به تاثیر و شکل دهی معنادار به سازمان دهی و اداره جامعه را به عنوان تعریفی کلی از سیاست بپذیریم آنگاه می توان گفت که ساختار دولت جمهوری اسلامی از بنیان مبتنی بر زدودن محتوا و معنا از سیاست و سیاست ورزی قانونی بوده و هست. تعریف و تحمیل قانونی افراد و نهادهای غیر انتخابی بر فراز مردم و نهادهای منتخب، قانونی کردن محروم ساختن زنان و اقلیت های ملی و مذهبی از امکان تصدّی مناسب اجرایی در سطوح بالا، و اعمال محدودیت و مهندسی هدفمند خود انتخابات همگی ناظر بر تهی ساختن سیاست ورزی قانونی از محتوا در عین حفظ امکان پرداختن به امر سیاسی صوری در محدوده ای از پیش تعیین شده بوده و هستند.
پس از جنبش اعتراضی سال ١٣٨٨ و تجربه جمهوری اسلامی از این امر که تحت شرایط مشخص اجتماعات خود جوش یا قانونی امکان تبدیل سریع به اعتراضات فراگیر سیاسی علیه حاکمیت را دارند مصادره حرکات خود جوش اجتماعی در عرصه فرهنگی جایگاه ویژه ای در استراتژی سیاست زدایی جمهوری اسلامی یافته است. هدف این تلاشها برای مصادره حرکات اجتماعی-فرهنگی کم رنگ کردن تناقض یا تقابل احتمالی سوژه های مولد این حرکات اجتماعی-فرهنگی با نظم سیاسی موجود، ایجاد ابهام در تمایز «خودی» و «غیر خودی» و در نتیجه تخلیه پتانسیل سیاسی این حرکات اجتماعی-فرهنگی برای تبدیل شدن به حرکات صریح اعتراضی علیه حاکمیت است. این رویکرد احتمال توسل هزینه دار به خشونت دولتی، که در صورت تبدیل این حرکات اجتماعی-فرهنگی به اعتراضات صریح سیاسی اجتناب ناپذیر خواهد بود، را کاهش می‌دهد. این پدیده در دور دوم ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد آغاز و در دوره ریاست جمهوری حسن روحانی تداوم و تشدید یافته است.

امین بزرگیان/ تحلیلگر اجتماعی: برای فهمیدن مفهوم سیاست زدایی ابتدا باید روشن شود که سیاست در این ترکیب به چه معناست. نظریه پردازان انتقادی متأخر معنای سیاست را به ریشه‌های آن بازمی‌گردانند و سعی می‌کنند از تقلیل آن به یک دموکراسی شکل‌گرا انتقاد کنند. آنها غالباً با تأسی از هانا آرنت، سیاست را عرصه تلاش همگانی برای بهبود وضعیت و تنظیم امور ارزیابی می‌کنند که تقلیل آن به نظام نمایندگی در واقع سازنده شکل جدیدی از آریستوکراسی شده‌است.
با این تفسیر تمام سیاست‌هایی که نه تنها می‌خواهد جامعه را ساکت و مطیع بلکه سیاست‌هایی که می‌خواهد افراد را به رای دهندگان فروکاهد، در واقع به دنبال سیاست زدایی از جامعه هستند. در این بین یکی از رایج‌ترین مکانیزم‌ها تبدیل دموکراسی به چیزی فرمال است که از هر نوع دغدغه بهبود وضعیت خالی شده است. در این معنا همه عناصر ظاهری دموکراسی موجودند اما در فقدان سیاست. شاید بتوان نام آن را دموکراسی سیاست زدوده نامید. قهرمان ورزشی و تصویر سرشناس‌اش جای سیاستمدار انتقادی را می‌گیرد، هنر تبلیغی جای ارزش هنری و مدرک دانشگاهی رانتی جای دانشجوی مستعد را. گسترش این مفهوم به رویکرد مردم نسبت به دولت و حکومت، یعنی هر نوع برنامه‌ای که سکوت یا اجتماع فاشیستی(ابتذال) را گسترش دهد، چیزی نیست جز سیاست زدایی و ازبین بردن توان و امیدی که در سال ۹۲ ایجادشد.

بابک مینا/ پژوهشگر فلسفه:در رژیم‌های تمامیت‌خواه هر گاه هزینه سیاسی و اقتصادی ترور بالا می‌رود عده‌ای «میانه‌رو» پیدا می‌شوند؛ و دوره‌ای از عادی‌سازی کنترل‌شده آغاز می‌شود.
وحشت و عادی‌سازی دو شیوه متفاوت برای سیاست‌زدایی از جامعه هستند.
بعد از دوره ای از وحشت سراسری، دولت روحانی آغاز دور جدیدی از سیاست عادی‌سازی ست.

شاهد علوی/ روزنامه نگار:سیاست‌ زدایی فرآیندی برای درهم شکستن اراده سیاسی معطوف به تغییر توده مردم و بی‌اعتبار کردن امر سیاسی به مثابه کنش رهایی بخش نزد آن‌ها است. در این معنا؛ سیاست ‌زدایی در جوامع مختلف به دو شیوه مختلف اما در نهایت همسو، ممکن می‌شود: تلقی سیاست به مثابه امری کارشناسانه و مخصوص سیاست‌مداران در جوامع دمکراتیک و سرکوب و اختناق در جوامع غیر دمکراتیک و سرکوب‌گر.
سرکوب سیاسی و غلبه فضای امنیتی، امید به تغییر و در نتیجه مقاومت و کنش سیاسی را در مردم از بین می‌برد. ناامیدی از تغییر و ترس از سرکوب به خشمی فروخورده در مردم دامن می‌زند که در «سیاست تاکسی» بازتاب می‌یابد و مشخصه آن، تاکید بر «سرنوشتی گریزناپذیر» و پیوند زدن آن با «سیاستی بی پدر و مادر است که عامل همه بدبختی‌هاست». این مقدمه تهی شدن سوژه از سیاست و فاصله گرفتن او از امر رهایی بخش می‌شود. حکومت سرکوب‌گر مفهومی بیگانه با«سیاست» است. حکومت ایران که بنا به تعریف حکومتی سرکوب‌گر است و دولت کارگزار آن (دولت روحانی) با سیاستی که در حوزه‌های مختلف اعمال می‌کند (مانند وزارت اطلاعات، ارشاد و کشور) فرآیند سیاست زدایی از جامعه و مردم را تحکیم می‌کند.
همدستی مردم با فرآیند سیاست‌زدایی، همدستی به ظاهر ناگزیر قربانی با جلاد است. احیای سیاست مردمی جز از رهگذر بدل شدن همان مردم به سوژه سیاسی ممکن نخواهد شد و با وجود این حکومت چنین حضوری جز از طریق اعتراض به‌ کلیت نظم موجود ممکن نخواهد بود. اینجاست که آشکار می‌شود «دولت» در ساخت سیاسی سرکوب‌گر، نمی‌تواند کارویژه‌ای جز تشدید سیاست زدایی از جامعه داشته باشد.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s