«بیایید با همه‌یِ شیاطینِ خود به یاریِ خدایِ خویش بشتابیم!»

برگه نیچه شناس در فیسبوک
10615567_450760648408150_2806897676280010710_nمی‌دانیم که شیطان، مظهرِ شر است و خدا نمودگارِ همه‌یِ خوبی‌ها و زیبایی‌ها. پس چگونه می‌توان با به کارگیریِ شرها، یاری‌رسانِ خدا شد؟! به ما آموخته‌اند که شیطان و خدا، دشمنِ یکدیگرند و بیگانه با هم. اما کنون نیچه به ما می‌گوید که شیطان می‌تواند به یاریِ خدا برخیزد. نیچه به ما آموزش می‌دهد که نیروهایِ اهریمنی را می‌شود در فرایندِ خداسازی به کار گرفت.

برایِ درکِ این نکته، نخست باید بدانیم که انسان چه چیزهایی را شر می‌شمارد؟ انسان برایِ اخلاقی شدن، دیری با طبیعتِ خود و بنیادی‌ترین غرایزش درافتاده و جنگیده است. در انسان، نیرویِ سرکش و مهارنشدنی و ویرانگر و زاینده‌ای هست به نامِ «خواستِ قدرت» که در زیرِ فشار و سرکوب نیز از پای نمی‌نشیند و چهره، دیگر می‌کند و از هر راهی که امکان یابد، خود را پدیدار می‌سازد. شرها، همین شورهایِ ما هستند. شورهایی که دیوانه‌وار می‌خواهند به ساحتِ بالاتری از قدرت برسند.

به گفته‌یِ نیچه، این شورهایِ لگام‌گسیخته در دوره‌هایِ آغازین تاریخ، برایِ انسان، حماقت‌بار بوده‌اند و مایه‌یِ نگون‌بختیِ! بنابراین انسان برایِ پرهیختن از این حماقت‌ها و در امان ماندن از پیامدهایِ ناگوارِ این حماقت‌ها، دست به حماقتی که نهایتِ حماقت است می‌زند: به کُشتنِ شورها کمر می‌بندد و شورها را شرها می‌نامد و به جنگ با شرها روی می‌آورد. انسان، بجایِ خدایی کردنِ این شورها و شرهایِ اهریمنی، به ریشه‌کن ساختنِ آنها می‌پردازد و نمی‌داند که همین شرها می‌توانند برپادارنده‌یِ پرچمِ خدا در زندگی‌اش باشند. حسانیت باید پایه‌گذارِ روحانیت باشد. روحانیتی که ریشه در حسانیت ندارد، توهمی بیش نیست!

خدایی که نیچه از آن سخن می‌گوید، خدایی دیگرگونه است از آنچه که ادیان، تاکنون به نامِ خدا شناسانده‌اند. خدایِ نیچه، نمودگارِ «شوندگیِ جهان» و «آری‌گوییِ جاودانه به زندگی» است. اما خدا در ادیانِ الاهی، در جایگاهِ باژگونه‌یِ خود قرار می‌گیرد و بجایِ پرداختن به «این جهان»، انسان را به «آن جهان» یعنی به سویِ «یک هیچِ آسمانی» می‌کشد و بر پایه‌یِ آموزه‌هایِ ستیزنده با تن و زمین، «خواستِ گراینده به نیستی» را در او پرورش می‌دهد! از نظرِ نیچه، ادیان الاهی، تباه‌ترین تصورات را درباره‌یِ خدا گسترش داده و مقامِ خدا را تنزل داده‌اند! اگرچه خود، خیال می‌کنند که خدا را بسیار بزرگ، توصیف کرده‌اند! خدایی که ریشه‌کن شدنِ شرها را بخواهد، چگونه خدایی تواند بود؟! زندگی با همین شرهاست که می‌بالد و سر می‌افرازد و می‌شکوفد. خدایی که این را نمی‌داند، بر مسندِ خدایی چه می‌کند؟!

بیهوده نیست که نیچه شر را بهترین نیرویِ انسان می‌نامد و بهتر شدنِ انسان را در گروِ شریرتر شدنِ او می‌داند. اما نکته‌ای ظریف در اینجا هست که کمتر کسی بدان می‌نگرد! نیچه می‌گوید: «به شریرانه‌ترین چیز در انسان برایِ بهترین چیز در ابرانسان نیاز است.» از این گزین‌گویه می‌توان دریافت آنچه که برایِ انسان، شر است، برایِ ابرانسان، دیگر شر نخواهد بود. یعنی این شر، به چیزی فراتر از شری که امروزه می‌شناسیم، بدل خواهد شد. شر نیز هم‌گام با ابرانسان، تعالی خواهد یافت.
بنابراین فراخوانِ نیچه به شر، بدین معنا نیست که ما شر بورزیم و در شر فرو بمانیم! با این شرها می‌توان آینده را پی‌ریزی کرد و ابرانسان را آفرید. هرگز نباید فراموش کنیم که: «انسان برایِ دست یافتن به بهترین چیزِ خود، به شریرانه‌ترین چیزش نیازمند است.» پس شر، هدف نیست! شر، نیرویِ نهفته در انسان برایِ دستیابی به ابرانسان است. شر «سخت‌ترین سنگ برایِ والاترین آفریننده» است. از سخنِ نیچه به روشنی پیداست که شر را باید تراشید و شکل داد. شری که دست‌نخورده و به همین صورتِ کنونی‌اش باشد، نمی‌تواند راهی به سویِ ابرانسان بگشاید و آینده‌ای روشن بسازد. شرها را باید روحانی کرد و تقدس بخشید و به جایگاهِ خدایی رسانید، همچون شاهکاری که «حافظ» فرارویِ ما نهاده و نمایانده است.

اینگونه است که می‌توان خویِ شیطانیِ خود را به یاریِ خدایی که در ما زاده می‌شود، بفرستیم. اینگونه است که می‌توان از دیوها، فرشته ساخت و از سگانِ شرزه‌یِ خود، پرندگانِ خوش‌آواز. آری، حتا می‌توان زهر را نوش‌دارو کرد. دنیایِ درونِ ما ــ چه بخواهیم و چه نخواهیم ــ نهانگاهِ شرهاست و شرها ویرانگرانی بزرگ‌اند. مباد که شرهایِ ما ویرانگر باشند و بس! خوشا شرهایی که نابودگری‌شان پیشدرامدِ آفرینندگی است. خوشا شرارتی که فضیلتِ ما تواند شد.

«روزگاری تو را شورها بود که آنها را شر می‌خواندی. سرانجام، شورهایت همه فضیلت گشتند و دیوان‌ات همه فرشته. روزگاری تو را در دخمه‌یِ خویش سگانِ شرزه بود. لیک آنان سرانجام پرندگان و نغمه‌سرایانِ خوش‌آواز شدند.»

نیچه شناس

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s