معنای چند اصطلاح-4

به اسب شاه گفته یابو
n00000839-r-b-002
در زمان محمدعلی شاه قاجار، چوپانی گوسفندانش را در مظهر قنات شاه اب می داده، گوسفندان به یکدیگر فشار آورده و پشکل یکی ازآنها بطور اتفاقی در آب می افتد، فراشان شاه یکدیگر را خبر کرده، به جرم جسارت به آبِ شاه، تام گوسفندانش را به غارت می برند.

معمولا دستاویز زیردستان شاهان مستبد برای چپاول و تاراج مال مردم و قدرت نمایی و سوء استفاده هم جانبه، چنین بهانه جویی هایی بوده است: به اسب شاه گفته یابو، مرغ شاه را کیش کرده،…

وقتی به بهانه سوء ادب به مقام عالیه کسی متهم ، گرفتار و مجازات می شود این اصطلاح را بکار می گیرند.

دوقورت و نیمش باقی مانده
n00273902-r-b-001
سلیمان از خدا خواست که روزی همه مخلوقات را به مهمانی دعوت کند. خداوند پیام داد که هیچکس نمی تواند همه مخلوقات خدا را یک وعده غذا مهمان کند. با این وجود سلیمان با فراهم کردن مقدار زیادی خوراکی، این مهمانی را برگزار کرد که در حین آن، ماهی بزرگی سر از آب برآورده و طلب غذا کرد. ابتدا گوسفندی، بعد گاوی و دست آخر شتری را خورد ولی سیر نشد و بیشتر طلب کرد. سلیمان گفت به او به اندازه ی یک وعده غذایش، خوراکی بدهید. از او پرسیدند یک وعده غذیا تو چقدر است؟ پاسخ داد: هر وعده غذای من سه قورت است که هنوز دو قورت و نیمش باقی مانده!
سلیمان به خدمتکارانش که هاج و واج مانده بودند گفت یک ران ملخ در دریا بیاندازند تا این ماهی بزرگ، دوقورت و نیم باقیمانده از وعده غذایش را آبگوشت بخورد!

به کسانی که بجای سپاسگزاری، خیر و محبت کسی یا تعارفش را با طلبکاری پاسخ دهند می گویند دو قورت و نیمش باقی مانده.

آب زیر کاه
10171768_751852874848469_1650823375_n
یکی از ترفندهای جنگی در ایران قدیم، کندن گودال های پراکنده و پهن بود که آن را از آب می انباشتند تا بصورت باتلاقی در آید و به این ترتیب سرعت پیشروی سپاه دشمن را کم می کردند. این روش بیشتر در گیلان و مازندران بکار گرفته می شد.

این اصطلاح در مورد کسانی بکار می رود که با دورویی و مکر در لباس دوستی ، دشمنی می کنند.

از برگه ایران زیبا فیسبوک
بوق سگ و سگ بازاری
918594_orig
ریشه عبارت «بوق سگ» به بازار برمی‌گردد. بازارهای ایرانی از دو گذر بزرگ عمود بر هم ساخته می‌شد که در میانه بهم رسیده و «چهارسوق» بزرگ را می‌ساخت. بازار بسته به بزرگی و کوچکی‌اش و بازاریانِ آن می‌توانست چندین چهارسوق کوچک نیز داشته باشد. اما ورودی و خروجی این بازارها تنها از دو سر گذرهای اصلی آن بود. بنابراین بازارهای ایرانی چهار مدخل داشت که در دو سر شاخه اصلی بود و با درهای بزرگ چوبی بسته می‌شد.

حفاظت از این بازارها کاری درخور توجه بود. اگرچه هر دکان با دری چوبی بسته می‌شد، اما این درها از امنیت خوبی برخوردار نبوده و به سادگی می‌توانست شکسته شود. از این رو امنیت بازار به درهای اصلی و نگهبان بازار وابسته بود. این نگهبانان از سر شب (دم اذان مغرب) تا بامداد روز دیگر (پس از اذان صبح) باید از بازار پاسداری نموده و همواره درازای بازار را گشت می زدند. از آنجا که بازار، بزرگ بود و بازبینی همه جای آن نشدنی ، نگهبانان، سگانی درنده و گیرنده به نام «سگ بازاری» داشتند.

این سگان بجز مربی خود به سوی هر جنبده‌ای دیگر یورش برده و پاچه می‌گرفتند. از این رو با برچیده شدن دامن آفتاب و بسته شدن درهای بازار و پیش از رها شدن سگهای بازاری، نگهبانان در بوقی بزرگ که از شاخ قوچ ساخته می‌شد و صدایی پرطنین و گسترده داشت می‌دمیدند تا همه از باز کردن سگان و رها کردنشان در بازار آگاه گردند و زودتر حجره ها را تعطیل کرده و از بازار خارج شوند. به این بوق که سه بار با فاصله زمانی مشخصی نواخته می‌شد «بوق سگ» می‌گفتند. این بود که مشتری آخر شب نیز خونش پای خودش بود! یعنی کسی که با شنیدن بوق سگ از بازار بیرون نرفته هر آن ممکن است سگان درنده بازاری به وی بتازند.

امروز اگر کسی تا دیروقت به کار بپردازد و یا دیر به خانه برگردد می‌گویند تا بوق سگ کار کرده یا بیرون از خانه بوده است. همچنین کسانی را که زود برمی آشوبند و پیش از پرس و جو و یافتن حقیقت به پرخاش می‌پردازند ، سگ بازاری می‌گویند که توان بازشناختن دزد از بازاری را نداشته و بیخود پاچه دیگران را می‌گیرند.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s