تفاوت سکولاریسم و لاییسیته

1454966_825026397541080_5943308858556696233_n
به طور کلی لاییسیته به معنای استقلال حکومت(دولت) از دین است به نحوی که حکومت بدون تأثیرگرفتن از دین امور دولت-کشور را کنترل کند نکته ای که در اینجا باید مدنظر قرار گیرد این است که لاییسیته سیاست را از دین جدا نمی کند بلکه فقط می خواهد دولت(امور مربوط به حکومت) را از دین و مذهب جدا کند پس بر این اساس دولت لاییک «ضد دین» نیست و فقط به دین کاری ندارد. این نهاد برای اولین بار در کشور فرانسه(معتقد به کلیسای کاتولیک) به وجود آمد و دلیل آن رخنه کلیسای کاتولیک و مقام پاپ در امور حکومتی بود- و سپس از آنجا به سایر جوامع منتقل شد اما به طور کامل به اجرا در نیامد.
جانمایه ایده سکولاریزاسیون جدایی دین از دولت نبود بلکه بر این مبنا شکل گرفت که امور جامعه به طور مداوم در حال تغییر است و دین به دلیل اینکه در برخی موارد احکام ثابت و ایستایی عرضه می دارد نمی تواند پاسخگوی مسائل به روز مردم باشد پس با این مقدمه به جای اینکه دین بر حکومت سلطه داشته باشد امور اجتماعی وحکومتی و… بر دین سلطه پیدا می کند به این معنا که دین با عرف جامعه سازگار می شود.به این ترتیب پدیده ای تحت عنوان «دولت عرفی» به وجود می آید.بر این اساس در بحث سکولاریزاسیون حکومت دینی جایگاهی ندارد و اگر هم در قانون اساسی دینی به رسمیت شناخته شود تنها و تنها جنبه تاریخی دارد.
لاییسیته یک نظریه سیاسی است که طبق آن دین از حکومت جدا است و این نظریه با هدف افزایش آزادی‌های دینی ارائه شده‌است،درحالی که سکولاریسم با هدف زدودن دین از زندگی جاری مردم معرفی شده‌است
سکولاریسم نوعی ایسم یا ایدئولوژیست که مبتنی بر نوعی هستی شناسی و معرفت شناسی است در حالیکه لاییسیته ایدئولوژی نیست و صرفا منطقی تاریخی دارد که به دلیل خستگی و نارضایتی مردم(در ابتدا فرانسه) از دخالت های کلیسا در امور جاریه و تاثیر منفی این موضوع بر روند مدیریت جامعه،خواستار عدم دخالت نهاد دین در سایر نهادهای جامعه بخصوص نهاد حکومت شدند.این موضوع از سوی اربابان کلیسا نیز با مشاهده سلطه دولت انگلیس بر کلیسا پذیرفته شد تا از دخالت و سلطه حکومت در امان بمانند.
سکولاریسم به دنبال غیر قدسی ساختن همه پدیده های اجتماعی حتی دین نیز می باشد. سکولاریزم با تاکید بر خرد خودبنیاد در مقابل خرد وحی بنیاد معتقد است که هر پدیده اجتماعی جز با خرد خود بنیاد فهم و درک نمی شود از این رو تمام پدیده های اجتماعی این جهانی،عرفی و غیر مقدسند و درباره دین نیز بر این باور است که آنچه نزد ماست معرفت و شناخت ما از دین است و نه خود دین و از اینرو این شناخت که دینداری دین باوران بر آن بنا می گردد نیز کاملا غیر قدسی است.در حالیکه لاییسیته به هیچ وجه چنین ادعایی ندارد.

بنابراین اگر یک طرف حکومت را در نظر بگیریم و یک طرف دین را: در حالت لاییک بودن جامعه این دو از یکدیگر تفکیک می شوند و در حالت سکولاریسم بودن جامعه دین تابع عرف جامعه می شود.

دو ركن جدا ناپذیرِ لاییسیته

لاییسیته از دو ركن هم تراز و تفكیك ناپذیر تشكیل شده است. هر دو لازم و ملزوم یك دیگرند و شرط وجودی لاییسیته را تشكیل می دهند.

* ركن اول، اصل «جدایی دولت و دین» یا «جدایی نهاد دولت و نهاد های دینی» است. [«دولت»، بنا به تعریف اختیاری ما، شامل سه قوای مقننه، قضایی و اجرایی و به طور كلی همه ی نهاد های عمومی یا دولتی است.

* ركن دوم، اصل تأمین آزادی وجدان، از جمله آزادی های دینی توسط دولت لاییك است. در این جا، لاییسیته، در تایید و در راستای اصول اعلامیه ی حقوق بشر و شهروندی (۲۶ اوت ۱۷۸۹) و اعلامیه ی جهانی حقوق بشر (۱۰ دسامبر ۱۹۴۸) در رابطه با آزادی وجدان، اندیشه و بیان عمل می كند.

در توضیح ركن اول یا اصل «جدایی دولت و دین»، می گوییم كه:

– دولت مشروعیت خود را از دین، مذهب و یا نهاد دینی چون كلیسا، روحانیون… كسب نمی كند.

– دولت دینی را به رسمیت نمی شناسد، از جمله با ذكر آن در قانون اساسی نظام. دولت و به طور كلی بخش عمومی (دولتی)، عاری از هر گونه نماد دینی است. بنابراین، نه خود، هویت دینی دارد و نه برای ملت، هویت دینی تعیین و تبیین می كند.

– دولت با همه ی شهروندان، صرف نظر از تعلقات دینی یا غیر دینی شان، همسان برخورد می كند. به بیان دیگر، دولت برای دین یا مذهبی و یا برای باورمندان به دین یا مذهبی، امتیاز خاص و ویژه ای قائل نمی شود.

– دولت مستقل از احكام و قوانین دینی عمل می كند. بدین معنا كه سیاست ها و قوانین كشوری یا ملی مستقل از این که با احكام و قوانین مذهبی مغایرت داشته باشند یا نه، تعیین و تبیین می شوند.

در توضیح ركن دوم لاییسیته یا اصل تأمین آزادی وجدان، می گوییم كه:

– دولت در امور دینی و نهاد های دینی، كه به نوبه ی خود مستقل از دولت عمل می كنند، هیچ دخالتی نمی كند.

– دولت دین دولتی یا نهاد دینی رسمی با وزارت خانه و غیره، نمی سازد. نهاد های دینی را تابع خود نمی كند و یا تحت قیمومت خود قرار نمی دهد.

– دولت لاییك، با محترم شمردن اصل كثرت باوری و کثرت گرایی (پلورالیسم)، آزادی وجدان از جمله آزادی های دینی و هم چنین آزادی های غیر دینی را تضمین می كند. دین باوران، به سان همه ی شهروندان، در اشاعه ی اعتقادات و شعایر خود، چه به صورت فردی و چه جمعی، در فعالیت سیاسی و تشكیل حزب سیاسی… آزاد می باشند.

در توضیح ركن دوم لاییسیته یا اصل تأمین آزادی وجدان، می گوییم كه:

– دولت در امور دینی و نهاد های دینی، كه به نوبه ی خود مستقل از دولت عمل می كنند، هیچ دخالتی نمی كند.

– دولت دین دولتی یا نهاد دینی رسمی با وزارت خانه و غیره، نمی سازد. نهاد های دینی را تابع خود نمی كند و یا تحت قیمومت خود قرار نمی دهد.

– دولت لاییك، با محترم شمردن اصل كثرت باوری و کثرت گرایی (پلورالیسم)، آزادی وجدان از جمله آزادی های دینی و هم چنین آزادی های غیر دینی را تضمین می كند. دین باوران، به سان همه ی شهروندان، در اشاعه ی اعتقادات و شعایر خود، چه به صورت فردی و چه جمعی، در فعالیت سیاسی و تشكیل حزب سیاسی… آزاد می باشند.

در لاییسیته، آزادی های مذهبی تأمین می شوند. یعنی دین باوران در جامعه ی مدنی آزادند كه به صور مختلف فعالیت كنند. عبارت «دین امر خصوصی است»، تا آن جا كه مفهوم حقوقی آن مد نظر باشد – یعنی «خصوصی» در برابر «دولتی» – صحیح است اما نه بیشتر. دین، در جامعه ی مدنی، تنها یک امر «خصوصی» به معنای «فردی» نیست بلكه هم امری فردی و هم امری جمعی و اجتماعی است. پس فعالیت هایی كه خصلت دینی دارند، از جمله در شكل های مختلف جمعی، تشكیلاتی و حزبی… بخشی از فعالیت های جامعه ی مدنی به حساب می آیند. استقلال و آزادی شان توسط دولت لاییك تضمین می شود.

سرانجام، از تكرار این حقیقت خسته نخواهیم شد كه دولت یا نهاد لاییك، نه ضد دین است و نه طرفدار دین، بلكه بی طرف، مستقل از دین و فرای آن است. دولت یا نهاد لائیك مبلغ و مروج دین یا مذهبی نیست. دولت لاییك تنها بر مبنای مشروعیتی كه از مردم، صرف نظر از اعتقادات مذهبی یا غیر مذهبی شان، كسب می نماید – یعنی آن چه كه دموكراسی می نامیم – عمل می كند. در نتیجه، سیاست گذاری های دولت لاییك تابع هیچ سرمشق و سرچشمه و اصول آسمانی، مقدس و متعالی نبوده و نمی شود.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s