عنقا، پرنده ای اسطوره ای

تاریخ و فرهنگ ایران و جهان-فیسبوک

عَنقا، یا عنقاء ؛ پرنده ای اسطوره ای-افسانه ای است که در ادبیات و افسانه های فارسی و عربی راه یافته و از چگونگی آن،داستان های بسیاری نقل شده است.بنابر افسانه ها عنقا بزرگترین پرنده ی جهان است.
حیوانات بزرگی مانند«فیل» را شکار می کند! از همه ی رنگ ها بر تَنِ او نقش بسته و از هر پرنده ای خصوصیت و شباهتی در او وجود دارد…هزار سال عُمر می کند و هنگام پروازش صدایی همانند رَعد و سِیل شنیده می شود.در پانصد سالگی جُفت می گیرد و تُخمی به اندازه ی یک کوه می نَهَد و بنابر اشتراکِ تمام روایات،منزل او کوه «قاف»است.
به نوشته ی «مُنتخَبِ مِرآة الزَمان» در زمان های دور،عنقا بسیار به مردم آسیب می رسانید و اطفال مردم را می رُبود و گَله های آنها را تباه می کرد…مردم که به تنگ آمده بودند شکایت او را به پیغمبر آن زمان بُردند و به برکتِ دعای آن پیغمبر،عنقا برای همیشه ناپدید شد و دیگر هیچ کس او را ندید.
از همین رو در ادب فارسی،گاه عنقا را با صفت»مُغْرِب=دور شونده یا دور پرواز می آورند.همچنین درباره اش گفته اند: که حریص نیست و به «مناعت طبع» او را ستوده اند؛ چنانکه سعدی آورده است
«اگر عنقا زِ بی برگی بمیرد/شکار از چَنگِ گُنجِشکان نگیرد»

روی هم رفته در ادب فارسی عنقا رمزی است برای چیزهای دست نیافتنی؛ چرا که شکار نمی شود، آشیانه اش بر کوهی بلند است، و خود از نظر پنهان است و اصطلاح «عنقای غیب» اشاره به این مضمون دارد. در ادبیات عرفانی عنقا کنایه از انسان کامل و گاه «پیر و مُرشِد» است. بسیاری عنقا را با «سیمرغ» یکی دانسته اند و بر این باورند که در دوره ی اسلامی و ترجمه ی اساطیر ایرانی، سیمرغ به عنقا ترجمه شده است، که البته دور از ذهن نیست. ناصر خسرو در بیتی به این موضوع اشاره می کند، چنانکه آورده است:
رُستم چرا نخوانْد به روزِ مرگ/ آن تیز پَرّو چنگل عنقا را؟…
عنقا به گوشه نشینی و اِنزوا نیز مشهور است. کمتر شاعر فارسی است که در شعر خود به عنقا اشاره نکرده باشد.

2 پاسخ به “عنقا، پرنده ای اسطوره ای

  1. بازتاب: نکنه ها باقی است·

  2. عنقا مرغ افسانه ای رنگ و رنگارنگ خطی است میان هستی سبک بال فرازی از افسانه های کلاسیک و بنیان های موج برانگیزش در هم می‌شکنند و غرش آوای هستی را به باد
    می سپارد

    لایک

نظر شما در مورد این نوشته چیست؟

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی یکی از نمادها کلیک کنید:

نماد WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

درحال اتصال به %s